Home Introduction Persons Geogr. Sources Events Mijn blog(Nederlands)
Religion Subjects Images Queries Links Contact Do not fly Iberia
This is a non-commercial site. Any revenues from Google ads are used to improve the site.

Custom Search
Quote of the day: Meanwhile Otho, to the surprise of all,
Notes
Display Latin text
Display Dutch text


Ovid XIV Chapter 16: 623-697 Vertumnus woos Pomona
Next chapter
Return to index
Previous chapter
Pomona lived in this king's [Note 1] reign. No other hamadryad, of the wood nymphs of Latium, tended the gardens more skilfully or was more devoted to the orchards' care, hence her name. She loved the fields and the branches loaded with ripe apples, not the woods and rivers. She carried a curved pruning knife, not a javelin, with which she cut back the luxuriant growth, and lopped the branches spreading out here and there, now splitting the bark and inserting a graft, providing sap from a different stock for the nursling. She would not allow them to suffer from being parched, watering, in trickling streams, the twining tendrils of thirsty root. This was her love, and her passion, and she had no longing for desire. Still fearing boorish aggression, she enclosed herself in an orchard, and denied an entrance, and shunned men. What did the Satyrs, fitted by their youth for dancing, not do to possess her, and the Pans with pine-wreathed horns, and Silvanus, always younger than his years, and Priapus, the god who scares off thieves, with his pruning hook or his phallus? But Vertumnus surpassed them all, even, in his love, though he was no more fortunate than them. O how often, disguised as an uncouth reaper, he would bring her a basket filled with ears of barley, and he was the perfect image of a reaper! Often he would display his forehead bound with freshly cut hay, and might seem to have been tossing the new-mown grass. Often he would be carrying an ox-goad in his stiff hand, so that you would swear he had just unyoked his weary team. Given a knife he was a dresser and pruner of vines: he would carry a ladder: you would think he'd be picking apples. He was a soldier with a sword, or a fisherman taking up his rod. In short, by his many disguises, he frequently gained admittance, and found joy, gazing at her beauty. Once, he even covered his head with a coloured scarf, and leaning on a staff, with a wig of grey hair, imitated an old woman. He entered the well-tended garden, and admiring the fruit, said: 'You are so much more lovely', and gave her a few congratulatory kisses, as no true old woman would have done. He sat on the flattened grass, looking at the branches bending, weighed down with autumn fruit. There was a specimen elm opposite, covered with gleaming bunches of grapes. After he had praised it, and its companion vine, he said: 'But if that tree stood there, unmated, without its vine, it would not be sought after for more than its leaves, and the vine also, which is joined to and rests on the elm, would lie on the ground, if it were not married to it, and leaning on it. But you are not moved by this tree's example, and you shun marriage, and do not care to be wed. I wish that you did! Helen would not have had more suitors to trouble her, or Hippodamia, who caused the Lapithae problems, or Penelope, wife of that Ulysses, who was delayed too long at the war. Even now a thousand men want you, and the demigods and the gods, and the divinities that haunt the Alban hills, though you shun them and turn away from their wooing. But if you are wise, if you want to marry well, and listen to this old woman, that loves you more than you think, more than them all, reject their vulgar offers, and choose Vertumnus to share your bed! You have my assurance as well: he is not better known to himself than he is to me: he does not wander here and there in the wide world: he lives on his own in this place: and he does not love the latest girl he has seen, as most of your suitors do. You will be his first love, and you will be his last, and he will devote his life only to you. And then he is young, is blessed with natural charm, can take on a fitting appearance, and whatever is ordered, though you ask all, he will do. Besides, that which you love the same, those apples you cherish, he is the first to have, and with joy holds your gifts in his hand! But he does not desire now the fruit of your trees, or the sweet juice of your herbs: he desires nothing but you. Take pity on his ardour, and believe that he, who seeks you, is begging you, in person, through my mouth. Fear the vengeful gods, and Idalian Venus, who hates the hard-hearted, and Rhamnusian Nemesis, her inexorable wrath! That you may fear them more (since my long life has given me knowledge of many tales) I will tell you a story, famous through all of Cyprus, by which you might easily be swayed and softened.'

Note 1: king = Proca

Events: Vertumnus and Pomona, The wedding of Pirithous and Hippodamia

Tijdens het bewind van Proca woonde in Latium de boomnimf Pomona. Van alle nimfen ging er niemand bedrevener om met planten dan zij en ook niemand had meer zorg voor de groei en de bloei van de bomen; vandaar haar naam. Zij geeft niet om rivieren of om bos, maar wel om tuin, boomgaard en takken, zwaar beladen met vruchten. Ze droeg ook geen zware jachtspies bij zich, maar wel een halfrond kapmes waarmee ze het onkruid snoeide, wild groeiende takken inkortte of waarmee ze boomschors open kerfde om er een ent in te plaatsen die het vreemde boomsap zou opzuigen.

Ze zorgde ervoor dat er geen droogte ontstond doordat ze de vezels van de droge plantenwortels nat sproeide met stromend water. Dit was haar lust en leven! Venus’ liefde zegde haar niets, integendeel: ze was bang voor opdringerige velddemonen, sloot haar moestuin af en probeerde ieder mannelijk contact te ontlopen. Saters en Faunen hadden al vele vergeefse pogingen ondernomen om haar voor zich te winnen. Ook Silenus die voor altijd jong zou blijven, en Priapus die dieven schrik aanjaagt door hun zijn mes of stijf lid te tonen, wilden haar bezitten.

Maar degene die het meest verliefd was, was wel Vertumnus; toch had hij niet meer succes. Hoe vaak had hij zich niet vermomd als een stoere landman, een korf met halmen torsend, als een echte boer die had geoogst! Hoe vaak had hij geen verse plukken hooi tussen zijn haren gestopt zodat het leek alsof hij het gemaaide gras had gekeerd. Ook had hij vaak een harde zweep ter hand, zodat je zou zweren dat hij juist zijn afgematte stierenspan had losgekoppeld. Met een snoeimes was hij groentekweker of wijnboer; met een ladder was hij juist op weg om appels te plukken. Soms had hij een zwaard en dan was hij een ridder; als hij visgerei bij zich had, was hij een visser. Kortom, in velerlei gestalten vond hij steeds opnieuw een manier om haar te zien en van haar schoonheid te genieten.

Hij vermomde zich zelfs eens in een oude vrouw met om zijn hoofd een bontgekleurde doek, krom steunend op een stok en met een pruik van grijze krullen. Zo liep hij Pomona’s fraai verzorgde tuin in, prees haar appels en riep: "Jij bent de mooiste appel!" en kuste haar na al die complimenten - zoals een echte oude vrouw nooit zou kussen! Toen ging hij in het gras zitten en keek gebogen naar boven, naar de brede takken die zwaar waren van de vruchten. Zijn oog viel op een olm, waar wijnranken steun zochten. Hij prees de olm en de wijnstok om hun harmonie en sprak:

"Kijk, als die boomstam niet gehuwd was met de wijnstok, zou hij alleen nog aandacht trekken door zijn groen loof, en kijk, die wijnstok die nu op hem steunt en aan hem vastzit, zou zonder die boom geknakt op de grond liggen. En toch wil jij niet leren van het voorbeeld van die boom! Je wilt je aan niemand binden, je ontvlucht de liefde! Ach, wilde je maar wel! Je zou meer minnaars moeten afslaan dan Helena ooit had, meer dan die bruid die de Lapithen tot vechten bracht, meer dan die huisvrouw Odysseus! Want zelfs nu, terwijl je iedereen afwijst, zijn er duizenden verliefd op jou, goden en stervelingen, halfgoden, elke faun uit dit Albaanse heuvelland!

Toe, wees verstandig! Kies een goede man, en als je luistert naar wat een oude vrouw je aanraadt - ik die meer dan je denkt, meer dan ieder ander om je geef: kies voor een bruidegom die niet als iedereen is, neem Vertumnus. Op mijn erewoord: ik ken hem beter dan de man zichzelf kent. Hij zwerft niet op goed geluk de wereld door, maar koestert deze rijke grond. Hij wordt niet, zoals de meeste mannen, telkens weer verliefd zodra hij vrouwen ziet. Jij zult zijn eerste en laatste liefde zijn, aan jou alleen wijdt hij zijn leven.

Bedenk daarbij dat hij nog jong is en een knappe man, maar hij kan zich ook snel in andere gedaanten veranderen, in alles wat je hem maar vraagt. En het hart van jullie beiden verlangt naar hetzelfde: dat hij de vruchten die jij hier kweekt, altijd als eerste met blijde hand ontvangt, dat is toch belangrijk?

Maar nu verlangt hij niet zozeer naar de vruchten die jij voor hem plukt, niet naar sappenrijke planten uit jouw tuin, nee, nu verlangt hij alleen naar jou! Begrijp zijn hartstocht, doe alsof hij hier mijn mond gebruikt om jou te vragen hem te geven wat hij wil… Hoed je voor de wraak der goden: Venus is afkerig van kille harten en Nemesis vergeet haar wraak nooit! En om je extra bang te maken – want mijn hoge leeftijd heeft mij heel wat geleerd! - zal ik je iets vertellen wat heel Cyprus weet en wat ook jou wat minder wreed zal stemmen!