Home Introduction Persons Geogr. Sources Events Mijn blog(Nederlands)
Religion Subjects Images Queries Links Contact Do not fly Iberia
This is a non-commercial site. Any revenues from Google ads are used to improve the site.

Custom Search
Quote of the day: Though sterner judges pronounced Vitelli
Notes
Display Latin text
Display Dutch text


Ovid XIII Chapter 2: 123-381 The debate over the arms: Ulysses speaks
Next chapter
Return to index
Previous chapter
The son of Telamon finished, and the crowd's applause followed his closing words. Until the hero, son of Laertes, stood. He gazed at the ground for a while and then raised his eyes to look at the captains, and opened his lips for the speech they anticipated: his eloquent words did not lack grace in their delivery. 'If my wishes and yours, Pelasgians, had been worth anything, there would be no question as to who should inherit the arms in this great contest: you, Achilles, would have your armour, and we would have you. But since unequal fate has denied his presence to me and to you, (and he made as if to wipe a tear from his eye), who better to take Achilles's place than the man through whom mighty Achilles took his place among the Greeks? Only do not let it help him that he is slow-witted, as he seems to be, nor harm my case that my ability has always profited you Greeks. And let this eloquence of mine, if it exists, that often spoke for you, and now speaks for its master, escape envy: no man should refuse to employ his talents. Now, as to race, and ancestry, and whatever we have not personally achieved; I hardly call those things ours. But since Ajax has recalled that he is Jove's great grandson, Jupiter is the founder of my bloodline also, and I am the same distance from him. Laertes is my father, Arcesius was Laertes's father, and he was the son of Jupiter: and there are no exiled criminals, like Peleus and Telamon, amongst them. Also there is the addition to my nobility of Cyllenian Mercury through my mother, Anticleia. The gods are in both my parents. But I do not claim the arms lying there because I am nobler on my mother's side, nor because my father is innocent of a brother's blood. Judge the case on its merits. Provided that it is not regarded as Ajax's merit that Telamon and Peleus were brothers, and that what is considered in this award is respect for ability not the claims of blood! Or, if you are asking who is the next of kin, and the lawful heir, well Peleus is Achilles's father, and Pyrrhus is Achilles's son: where is Ajax's claim? Take the arms to Peleus's Phthia, or Pyrrhus's Scyros! Teucer is no less Achilles's cousin than Ajax, yet does he ask for the arms, and if he did, would he gain them? So, since it is a contest about naked achievements, I have done more than I can recount in glib words, but I will take things in their proper order. Thetis, Achilles's Nereid mother, foreseeing her son's death, disguised his appearance, and wearing women's clothes he deceived everyone, including Ajax. But, among the things women buy, I placed arms to stir a man's spirit. Before the hero had abandoned the clothes of a girl, while he held the shield and spear, I said: Pergama the citadel doomed to be destroyed, waits for you, son of the goddess! Why do you hesitate to overthrow mighty Troy?' And I took him in hand, and sent the brave out to do brave things. So his deeds are mine: I overcame warring Telephus with my spear, and healed him with it, when he was defeated and begging for help. It is down to me that Mysian Thebes fell: credit the capture of Lesbos to me, Tenedos to me, Chryse and Cilla the cities of Apollo, and Phrygian Scyros as well. Imagine that my right hand razed Lyrnesus's walls to the ground. I gave you the man who could destroy fierce Hector, not to speak of those other Trojans: through me glorious Hector lies low! I seek these arms for the arms that revealed Achilles: I gave to the living, I claim from the dead. When one man's sorrow fell on all the Greeks, and a thousand ships gathered at Euboean Aulis, though they waited for a long time, there were adverse winds or no wind. Then a cruel oracle ordered Agamemnon to sacrifice his innocent daughter, Iphigenia, to pitiless Diana. The father said no, angered with the gods themselves: and there is still a father even in a king. I with my skill in words turned him away from a parent's fondness and towards the common good. I had a difficult case indeed to plead, before (I confess, and may Atrides pardon the confession) a prejudiced judge, but given the needs of his brother and the expedition, and the high command vested in him, he balanced glory against blood. Then I was sent to the mother, Clytaemnestra, who was not to be persuaded, but deceived by cunning. If Telamon's son had gone, our sails would still be waiting for the winds. Also, as an ambassador, I was sent to Troy's citadel, and saw and entered the senate-house of lofty Ilium, still full of heroes. As I was charged to do by Greece, for the common good, undaunted, I accused Paris, demanded the return of Helen and what Paris had plundered, and stirred Priam, and Antenor, at one with Priam. But Paris, and his brothers, and those who plundered with him, could scarcely keep their sinful hands off me (you know it, Menelaus) and that first day of danger to me was shared with you. It would take a long time to tell what I have achieved that has been useful, by stratagem and deed, in the long space of this conflict. After the first onslaught the enemy kept inside the city walls for a long time, and there was no chance for open warfare. Finally in the tenth year we fought it out. What were you doing meanwhile, Ajax, you who only know about battles? What use were you then? If you ask what I was doing, I laid ambushes for the enemy; surrounded the defences with a ditch; encouraged our allies so that they might bear the weariness of a long campaign with patience of mind; advised on how we should be fed and armed; was sent wherever benefit required it. See, deceived by a dream in sleep, Agamemnon, the king, commanded by Jupiter, orders us to give up all concern with the war we have begun. He can justify his words by this dream's authority. Let Ajax prevent it, and demand that the citadel, Pergama, be destroyed, let him do what he can do, fight! Why does he not restrain those who are for returning home? Why does he not take up arms, and give a lead for the fickle mob to follow? That was not too much to ask of one who never speaks without boasting: but what of the fact that he fled as well? I saw you, Ajax, and was ashamed to see it, when, turning your back, you readied your dishonourable sails. Instantly I shouted: 'What are you doing? What madness is urging you to abandon captured Troy? What are you taking home with you, except disgrace?’ With these words, and others, in which my anguish made me eloquent, I turned men from their flight, and led them back. Atrides assembled the allies who were quaking with fear: even then the son of Telamon did not dare utter a thing, but even Thersites dared to attack the kings with insolent words, though not without punishment from me! I rose to my feet and urged on my frightened countrymen against the enemy, and by my voice restored their lost courage. From that time on, whatever bravery this man can be seen to have shown, is mine, who dragged him back when he was given to flight. Next, which of the Greeks praises you or seeks you out, Ajax? Yet Diomede shares what he does with me, supports me, and always trusts Ulysses as his companion. That is something, to be singled out by Diomede from so many thousand Greeks! No drawing of lots forced me to go: yet, disregarding the dangers of night and the enemy, I killed Dolon, the Phrygian, out on the same errand as we were, but not before I had forced him to tell what he knew, and had learned what perfidious Troy was planning. I had discovered everything, and had no need to spy further, and could now return with the glory I sought: yet not content with that, I searched out Rhesus's tents, and I killed him and his comrades in their camp. And so, a victor, with what I prayed for achieved, as if it were a triumph, I rode his captured chariot. Deny me the arms of Achilles, whose horses my enemy, Dolon, asked of Hector, for his night's work, and let Ajax be more generous than you. Why should I have to mention the ranks of Sarpedon of Lycia cut to pieces by my sword? With bloody slaughter I killed Coeranus, Iphitus's son; Alastor and Chromius; Alcander, Halius, Noemon and Prytanis; and I dealt destruction to Thoon, Chersidamas, Charops, and Ennomus driven by inexorable fate; and others less well known fell to my hand under the walls of the city. I have wounds, friends, honourable ones, as their position shows: do not believe empty words, look!' and he pulled his tunic open with his hand, 'here is my breast that has always been employed in your actions! But the son of Telamon has shed no blood for his companions, in all these years, and his flesh is unwounded! What relevance is it that he declares he took up arms against the Trojans and against Jove? I agree, he did (since I do not maliciously disparage beneficial actions) but do not let him seize the honour that is shared, and let him grant you some respect also. It was Patroclus, son of Actor, protected by being disguised in Achilles's armour, who pushed back the Trojans from the ships that would have gone up in flames, with Ajax, their defender. He thinks that he is the only one who dared to face Hector's spear, forgetting the captains and the king, and myself: he was the ninth to volunteer, and selected by the luck of the draw. But what was the result of your struggle, strongest of men? Hector retreated without receiving a single wound. Alas, with what sadness I am forced to recall that time when Achilles, the defence of Achaia, fell! Yet tears, grief, fear did not prevent my lifting his body from the earth: I carried the body of Achilles over these shoulders, these very shoulders, along with the weapons, that now also I am anxious to carry. I have strength enough for such a burden, and a mind that can surely appreciate the honour. Was it for this that his mother, the sea-goddess, was so ambitious for her son, that the gifts of heaven, the works of such artistry, should adorn an ignorant and thoughtless soldier? He understands nothing of the shield's engraving, Ocean, or earth, or high starry sky; the Pleiades and the Hyades, the Bear that is always clear of the waters, and opposite, beyond the Milky Way, Orion, with his glittering sword. He demands to bear armour that he does not comprehend! What of the fact that he accuses me of shirking the harsh duties of war, and of coming late to a labour already begun? Does he not see that he is speaking ill of great Achilles? If you call it a crime to dissimulate, we both dissimulated: if delay is a fault, I was the earlier to arrive. A loving wife [Note 2] detained me, a loving mother Achilles. Our priority was given to them, the rest to you. I hardly fear an accusation, even if I cannot defend myself against it, shared with such a man: he was revealed by Ulysses's cunning, but not Ulysses by Ajax's. Let us not be astonished that he pours out against me the invective from his foolish tongue, since he reproaches you shamefully. Was it a disgrace for me to accuse Palamedes on an erroneous charge, but proper for you to condemn him? But then the son of Nauplius could not defend himself against so great a crime, and one so clearly proven: nor did you merely hear of the crime: you saw it, revealed by the gold I exposed. Nor do I merit being called a criminal because Lemnos, Vulcan's isle, holds the son of Poeas, Philoctetes, defend your own actions, since you agreed to it!) but I will not deny that I persuaded him to withdraw from the hardships of war and the journey, and to try and relieve his terrible agonies in rest. He agreed and he still lives! Not only was my opinion offered in good faith, though it is enough that it was in good faith, but it turned out well. Now since our seers demand his presence for the destruction of Troy, do not commission me! Telamon's son, with his eloquence, had better go and soothe that man, maddened by pain and fury, or bring him by some cunning trick! If my mind were idle on your behalf, the River Simois would flow backwards, and Mount Ida stand there leafless, and Achaia help Pergama, before the skill, of foolish Ajax, would benefit the Greeks. I would go to you, harsh Philoctetes, and try to bring you back with me, though you are aggressive towards king and countrymen, and myself; though you execrate me, and pour curses endlessly on my head; and, in your pain, long for me to be given into your power, to drink my blood, and to have your chance at me, as I did at you. And I would gain possession of your arrows (by Fortune's favour), as I took possession of the Dardanian seer, Helenus, whom I captured; as I revealed the gods' oracles and the fate of Troy; as I stole the image of Phrygian Minerva [Note 2] from the inner sanctuary, from the midst of the enemy. Does Ajax compare himself to me? The fates surely denied our capturing Troy without it. Where is brave Ajax now? Where are the great hero's mighty words? What do you fear then? Why does Ulysses dare to go through the sentries and commit himself to night; to enter not only the walls of Troy but also the heights of the citadel, past the sharp swords; and to snatch the goddess from her temple, and carry her captive through the enemy ranks? If I had not done it, the son of Telamon would have carried the seven-layered bull's-hide shield on his left arm in vain. That night the victory over Troy was established: I defeated Pergama then, when I secured the possibility of her defeat. You can stop pointing out with your murmurs and looks, Ajax, that Diomede was my partner: he has his share of praise in this! Nor were you alone, when you held your shield in defence of the allied ships: you had a crowd of companions: I had only one. If he did not know that a fighter is worth less than a thinker, and that the prize is not owed merely because of an indomitable right hand, he would also claim it; so would the lesser Ajax, fierce Eurypylus, and Thoas, the son of famous Andraemon, and no less surely would Idomeneus, and Meriones born of the same nation, and Menelaus, the brother of Agamemnon. In fact, they accept my counsel, these strong right hands, not second to me in battle. Your right hand, useful in war, needs the guidance of my intellect. You have power without mind, mine is the care for the future. You can fight, but Atrides, with me, chooses the time to fight. You only display the flesh, I the spirit. By as much as he who steers the ship is superior to him who rows, by as much as the general exceeds the soldier, by that much I surpass you. No less is the head more powerful than the hand, in our body: the energy of the whole is within it. O princes, grant the prize to your sentry, for the many years I have spent in anxious care, grant me the judgment, this honour for my services. Now my labour is done: I have removed fate's obstacles, and by making it possible to take high Pergama, have taken her. Now, by our common expectation; by Troy's doomed walls; by the gods I recently took from the enemy; by whatever else remains that needs to be done wisely; I pray, that if there is still some bold and dangerous thing to attempt, if you think that anything is yet in store involving Troy's fate, remember me! And if you do not give me the arms, give them to her!' and he pointed towards Minerva's fatal statue.

Note 1: the image of Phrygian Minerva = the Palladium
Note 2: loving wife = Penelope

Events: Odysseus and Palamedes, Odysseus and Ajax, Trojan war, middle part, Iphigenia in Aulis, Odysseus and Philoctetes, The Palladium

Ajax, de zoon van Telamon, zweeg. Na zijn laatste woorden klonk er een druk gemompel. Odysseus, de zoon van Laërtes, kwam naar voor, hield zijn blik een paar seconden naar beneden, keek daarna de leiders aan en pas toen brak hij de spanning en sprak met fraaie woorden:

"Grieken! Als onze wens verhoord zou zijn, dan zou er geen twijfel en geen onenigheid zijn om wie er mag erven: Achilles zou nog gewapend onder ons zijn. Maar het lot stond niet aan onze zijde en dat heeft hem zijn leven gekost." Hij maakte een gebaar alsof hij zijn tranen wegveegde. "Wie komt er zo dicht bij de grootheid van Achilles als Odysseus, de man die hem dichter bij de Grieken bracht? Dat Ajax dom is, heeft hij net bewezen; dat kan hem geen goed doen. Beoordeel mij niet verkeerd vanwege mijn vernuft en welbespraaktheid, want ik pleit niet voor u, maar ik pleit voor mijn meester.

Heeft iemand daar problemen mee? Elk heeft zijn eigen kwaliteiten. Voorouders, afkomst en alles waar wij niets aan kunnen doen, zijn geen eigen kwaliteiten. Ajax pronkt door zich achterkleinzoon van Jupiter te noemen, maar ook ik heb dat bloed in mijn aderen, niet meer of minder. Ik ben immers de nakomeling van Laërtes en van Arcesius en van Jupiter. Geen van hen werd ooit gestraft of moest vluchten!

Van mijn moederskant krijg ik dankzij Mercurius zelfs een tweede adellijke titel, mijn ouders zijn dus beiden afstammelingen van goden! Ik eis de wapens niet op grond van die tweede titel en ook niet omwille van het feit dat mijn vader zijn eigen broer niet gedood heeft. De wapens van Achilles gaan alleen om moed en eer, bloedverwantschap speelt hier geen rol. Trouwens, als de wapens aan bloedverwanten zouden moeten toebehoren, is er nog altijd Achilles’ zoon Pyrrhus. Of zijn vader Peleus. Om welke reden zou Ajax die wapens erven? Ze horen thuis op Scyrus of in Thessalië. Ajax is misschien de neef van Achilles, maar Teucer ook en hij vraagt niets. Wat als hij dat toch deed? Zou hij ze dan krijgen? Neen, want het gaat hier om daden en niets anders.

En ik heb meer gedaan dan ik in het kort zou kunnen vertellen, maar toch zal ik elk verhaal helemaal vertellen. Achilles’ moeder Thetis, de dochter van Nereus, wist wat voor dood haar zoon te wachten stond. Daarom verkleedde ze hem als meisje en zo wist ze ons allen, ook Ajax, te misleiden. Toen heb ik, om hem meer moed te geven, wapens onder de geschenken van de dochters van Lycomedes gelegd. Al gauw had Achilles zijn vrouwenkleren uitgetrokken en stond hij voor ons met schild en lans in de hand. Toen zei ik: ‘Zoon van een godin, je moet het machtige Troje veroveren! Je mag niet aarzelen...’ Hij volbracht heldendaden door mijn woorden, dus zijn het ook mijn daden.

Ik heb Telephus met een speerworp uitgeschakeld en dan naar zijn wens ook weer gered. Thebe is dankzij mij gevallen. Lesbos en Tenedos, Chryse en Cylla, steden van Apollo zijn ook dankzij mij gevallen; Scyrus ook. De burcht van Lyrnessus is door mijn woorden verwoest. Ik wil de rest niet noemen, maar de man die Hectors woestheid kon temmen, heb ik gemaakt en daarom ligt zijn roem nu geveld! De wapens waarmee ik de echte Achilles ontmaskerd heb, wil ik nu, na zijn dood, terugkrijgen.

Toen het verdriet van een persoon tot alle Grieken doordrong en de haven van Aulis bij Euboea druk bezet was door een vloot van duizend schepen, liet de wind verstek gaan. Een wreed orakel zei dat Agamemnon zijn onschuldig kind moest slachten vanwege Diana’s wrok. De vader weigerde dit en hij was woedend op de goden. Met mijn woorden heb ik dat tere vaderhart naar het openbare belang omgepraat en ik beken dat ik een moeilijke pleitrede hield voor een rechter die partijdig was. Maar het landsbelang, de wil van zijn broer, zijn eigen scepter en zijn wil dreven hem toch bloed te offeren voor de eer. Dan stuurde hij mij ook naar zijn vrouw Clytaemnestra, niet om haar te dwingen, maar om haar te misleiden met een list. Als Ajax naar haar zou gegaan zijn, dan lagen de zeilen ginds nog steeds op wind te wachten!

Ook ben ik naar Troje geweest. Ik zag er de raadzaal op de hoge burcht die toen nog vol Trojanen zat en ik trad er binnen. Zonder vrees ben ik met de zaak begonnen waarvoor heel Hellas mij gestuurd had. Ik klaagde Paris aan en vroeg Helena en haar bezit terug. Ik vond gehoor bij Priamus en Antenor, maar Paris en zijn broers en al die rovers om hen heen hielden hun boevenhanden nauwelijks thuis.

Herinner je je die eerste dag nog, Menelaus? We deelden het gevaar. Het kostte veel tijd om al het nuttige wat ik gedaan heb in die lange oorlog op te sommen. De vijand bleef na de eerste gevechten jarenlang binnen de stadsmuren en bood ons geen enkele kans meer om verder te strijden. Pas in het tiende jaar kwam er een veldslag. Wat deed jij al die tijd, Ajax? Jij die niet anders kunt dan vechten? Had jij enig nut? Maar vraag je naar mijn daden: ik heb hinderlagen gelegd, ik hielp bij graafwerken rond de wal, ik gaf mijn makkers moed zodat de lange oorlogskwelling hen niet te zwaar kon worden, ik toonde hoe we aan voedsel en aan wapens konden geraken en ik was overal waar ik nodig was.

Plots zei Agamemnon, die op last van Juppiter verblind was: ‘Geef de oorlogsplannen op!’ Hij kon zijn leiderswoord alleen nog maar baseren op die droom, zelfs Ajax riep niet dat Troje moest verdwijnen en hij vocht niet zoals gewoonlijk. Waarom had hij de aftocht niet gestuit? Hij kon de weifelaars toch roepen hem te volgen? Niet te veel gevraagd voor iemand die nooit anders doet dan bluffen! Erger nog: hij vluchtte zelf! Ik schaamde me, Ajax, toen ik je zag vluchten. Ik riep direct: ‘Wat voeren jullie uit? Met wat voor een dwaasheid breken jullie de belegering van Troje op? Wat brengen jullie straks na tien jaar mee naar huis? Alleen maar schande…’ Met meer van dit soort sterke taal heb ik de vlucht gekeerd, weg van de vloot die al reisklaar was.

Daarna riep Agamemnon zijn getrouwen bij elkaar; allen waren doodsbang. Ajax durfde nog steeds geen kik geven, alleen Thersites was brutaal genoeg om onze vorsten uit te schelden. Ik diende hem van antwoord en ik spoorde mijn mannen opnieuw aan om te vechten, ik wekte hun oude strijdlust opnieuw op. Sinds ik Ajax belette te vluchten, is alles wat nog een daad van moed kan zijn, mijn verdienste.

En dan, wie van de Grieken eert jou nog of heeft je nog nodig? Diomedes nodigt mij wel uit bij wat hij doet, omdat hij me kent en omdat hij voortdurend vertrouwt op zijn vriend Odysseus. Dat is toch wat: uit duizend Grieken kiest Diomedes mij, zonder dat het lot erbij betrokken wordt! Zo heb ik, onbevreesd voor dag of nacht, Dolon de Phrygiër gedood. Hij was net zoals ik aan het spioneren, maar ik heb hem niet gedood vooraleer ik wist wat men in het trouweloze Troje van plan was.

Ik hoefde niet verder op speurtocht te gaan omdat Dolon mij alles verteld had. Ik had kunnen teruggaan met verdiend succes, maar ik wilde meer. Ik begaf mij naar het tentenkamp van Rhesus. Ik doodde de koning zelf en alle mannen in zijn buurt. Ik reed als succesvol winnaar, die in blijdschap zijn triomftocht viert, naar ons kamp op een veroverd vierspan. Dolon had voor die nacht Achilles’ paarden als beloning gevraagd. Wie gunt mij dan de wapens van Achilles niet? Zelfs Ajax is bereid de helft weg te schenken…

Moet ik beschrijven hoe ik met mijn zwaard de troepen van Sarpedon uit Lycië geslacht heb? Hoe ik Chromius, Alastor, Iphis’ zoon Coeranus, Alcandrus, Halius, Noëmon en Prytanis heb omgebracht? Ik heb Charops en Ennomon, die een verschrikkelijk lot onderging, gedood, nadat ik Thoön en Chersidamas had geveld. Ik heb ook anderen van minder roem in het stof doen bijten, mensen die voor hun stadsmuur stierven door mijn geweld. Ikzelf liep ook wonden op, eervol geplaatste wonden. Hier, als u mij niet zou geloven". Hij trok zijn kleed omlaag. "Deze borst heeft altijd voor jullie welzijn gestreden! Ajax aan de andere kant heeft in al die jaren nog geen druppel bloed voor ons vergoten en zijn lichaam toont nog geen enkel litteken van een eerbare veldslag.

En wat dan nog als Ajax roept dat hij de Griekse vloot verdedigd heeft en tegen Troje en zelfs met Jupiter gestreden heeft? Ja, dat deed hij! En wat dan nog? Hij deed het samen met jullie. En het zou laf zijn tegenover jullie om alleen met de eer te gaan strijken! Het was toch Patroclus, alias Achilles, die de Trojaanse fakkels wegjoeg van de vloot en van haar ‘verdediger’! Volgens Ajax is hij de enige die met Hector heeft geduelleerd. Waarschijnlijk was zijn geheugen niet meer fris want hij vergeet dat hij na mij en nog zeven andere leiders tegenover Hector kwam te staan, na eerlijke loting. En, grote held, de afloop van jullie duel, was dat niet dat Hector zonder wond of krasje thuiskwam?

Opeens moet ik met veel pijn in het hart denken aan de dag waarop Achilles, die beschermer van de Grieken, gesneuveld is. Tranen, verdriet en angst hebben mij toen niet belet hem op te tillen en hem en zijn wapenuitrusting naar huis te dragen. Op deze schouders hier bracht ik een memorabel man en zijn wapenrusting naar ons kamp. Daarom wil ik ze nu opnieuw dragen. Ik heb de moed en de krachten om deze opdracht tot een goed einde te brengen en ik ben duidelijk de man die jullie beslissing als een eer zal waarderen…

Heeft de goddelijke Thetis deze goddelijke, werkelijk prachtige wapenrusting aan haar zoon gegeven opdat zo’n boerse vechtjas zonder hart ermee zou gaan lopen? Iemand die niet snapt hoe fraai dat schild bewerkt is met oceaan, aardrijk en goddelijke sterren? Hij dingt naar wapens die hij grijpen kan, maar nooit begrijpen zal…

En als hij mij verwijt dat ik de zware oorlogsplicht ontliep en mij te laat kwam melden voor de expeditie, dan verwijt hij niet alleen mij maar ook de edele Achilles: als verschuilen fout is, deden wij dat beiden. Als laat zijn slecht is, was ik toch vroeger bij ons leger dan Achilles. Ik bleef nog bij mijn teerbeminde vrouw, hij bij zijn teerbeminde moeder. De eerste dagen bleven we thuis want we wisten dat we de andere dagen ver van huis zouden zijn. En zelfs al had ik geen excuus, ik vrees niet voor een aanklacht die ik met zulk een held mag delen. Hoe dan ook, had ik die held niet geholpen, dan was die held hier ook niet geweest. En Ajax heeft me niet moeten helpen om hier te zijn!

Dat hij mij uitscheldt, verbaast me niet. Maar dat hij jullie beschuldigt… Hij zegt dat Palamedes door mij op valse gronden is beschuldigd. Maar dat jullie hem daarna veroordeeld hebben, is wel fatsoenlijk? Nee, Palades kon zich in die voor mij duidelijke zaak niet goed verdedigen. Wat jullie betreft, jullie hebben mijn aanklacht niet alleen gehoord maar ook gezien. Het goud was het bewijs.

Dat Philoctetes nu op Lemnos zit, Vulcanus’ eiland, is niet mijn schuld. Pleit jullie zelf dan vrij! Jullie waren allen akkoord toen ik (dat wil ik niet ontkennen) voorstelde hem de zware reis en harde strijd te besparen, opdat hij zou kunnen herstellen. Hij gaf toe…en leeft! Mijn raad was niet alleen oprecht gemeend, maar ook de redding voor Philoctetes. De voorspellers zeggen dat zijn komst alleen maar kan zorgen voor de val van Troje. Dat zou best kunnen, maar ik ga hem niet halen! Stuur liever Ajax, die mag dan Philoctetes in een pijn- of woedeaanval troosten met zijn woorden en hem handig naar hier lokken met een list! Nee, eerst zal de Ida kaal worden of zal de Simoeis de andere kant op stromen - of nog beter, zal Hellas bondgenoot van Troje worden dan dat de hersenen van die stomme Ajax, in geval de mijne weigeren, de Grieken zouden kunnen dienen!

Philoctetes is mijn vriend en hij is koning, maar hij haat mij verschrikkelijk. Hij spreekt voortdurend onheil uit over mij. Hij mag wensen dat hij me nog eens te pakken krijgt om me te doen afzien, om met mij te doen wat hij wil, zoals ik deed met hem, want ik heb hem veel pijn gedaan. Maar toch zal ik hem proberen naar hier te brengen; ik zal door offers aan Fortuna proberen zijn pijl en boog te bemachtigen.

Fortuna heeft me vroeger bijgestaan toen ik die Trojaanse priester in mijn macht kreeg en zo het lot van Troje te weten kwam, en toen ik het Trojaanse Palladium, het godenbeeld uit de tempel van Minerva, dwars door Troje heb meegeroofd! Zou Ajax kunnen zeggen dat hij hetzelfde heeft gedaan? Je weet dat Fortuna het Pallasbeeld eiste vooraleer Troje ten onder kon gaan. Waar bleef die sterke Ajax toen, de held met de grote mond? Waarom was hij bang toen ik, Odysseus, ‘s nachts langs de bewakers sloop? Waarom was hij niet bij me toen ik de stadsmuren van Troje bereikte en zelfs tot bij de top van de burcht geraakte om het Palladium uit de tempel te sleuren en het dwars doorheen de linies naar hier te brengen? Als ik dat niet had gedaan, dan was er tevergeefs gevochten om Troje te veroveren! Die nacht is onze zege over de stad Troje behaald! Ik heb er toen voor gezorgd dat we de overwinning konden behalen!

Bespaar me je klachten, Ajax, natuurlijk deelt Diomedes in die overwinning. Was jij soms alleen toen je de vloot van je bondgenoten beschermde? Jij had troepen naast je, ik die ene makker… Diomedes heeft goed begrepen dat vechten minder waarde heeft dan denken, anders had hij ook gevraagd om de wapens van Achilles te mogen bezitten; maar hij snapte tenminste dat deze wapens geen beloning kunnen zijn voor brute kracht! Ook andere helden hadden die wapens kunnen opeisen omdat ze even dapper zijn als jij, maar niemand heeft het gedaan omdat ze in mij hun meerdere erkennen als het op verstand aankomt!

Jouw kracht is op het slagveld nuttig, maar zonder mijn leiding is je vechtlust niets waard. Jij strijdt zonder er bij na te denken, daarom ben ik er voor de goede afloop en jij voor het vechten. Het uur wanneer er gestreden wordt, bepalen Agamemnon en ik. Jij kunt alleen helpen met je lichaam, wij met ons denkwerk. Een stuurman op een schip leidt toch ook de roeiers? Een veldheer, leidt toch ook zijn soldaten? Ik leid jou dus! Want mijn kracht wordt beheerst door mijn verstand; dat is pas ware kracht!

Dus, kameraden die de wapens moeten toewijzen, geef de wapens aan iemand die ze verdient. Beloon de inzet die ik jarenlang op gevaar voor mijn leven betoond heb. Schenk me iets dat dezelfde waarde heeft als mijn trouwe dienst. De strijd loopt naar haar einde, ik heb de obstakels overwonnen die het lot in onze weg had geplaatst; ik heb Troje al veroverd door dat Palladium weg te halen. Ik smeek bij de goede afloop van de oorlog, bij alles wat ik zojuist geroofd heb en bij wat er met wijsheid, inzicht en voortvarendheid nog niet bereikt is, dat jullie aan mij zullen denken. Als jullie mij de wapens toch niet schenken, geef ze dan aan dit beeld", en hij wees op het Palladium, het noodlot van Troje.